De fietser als ruggengraat van het Zuid-Hollandse mobiliteitssysteem. De fietser dreigt een sluitpost bij de herprioritering van het Mobiliteitsfonds van het Rijk te worden volgens de provincie Zuid-Holland.

Dat Rijksbeleid zal zichtbaar worden op 22 april. Dan maakt de Tweede Kamer keuzes die direct bepalen of Nederland bereikbaar, betaalbaar en leefbaar blijft. Dan gaat het namelijk over onze bereikbaarheid, waarbij de financiële tekorten inmiddels nijpend zijn.

Terwijl het Rijk voor scherpe keuzes staat in het Mobiliteitsfonds, klinkt vanuit Zuid-Holland een duidelijke oproep: kijk bij de herprioritering van infrastructuurprojecten niet alleen naar asfalt en spoor, maar weeg ook de positie van de fiets daar in volwaardig mee. Juist in een dichtbebouwde en snelgroeiende provincie kan de fiets het verschil maken tussen stilstand en bereikbaarheid.

Fietser als sleutel voor woningbouw

Zuid-Holland staat voor de grootste woningbouwopgave van Nederland: tot en met 2030 moeten er bijna 248.000 woningen worden gerealiseerd. Die komen grotendeels in stedelijke gebieden waar de infrastructuur nu al zwaar belast is. Verdichting rond stations en binnenstedelijke locaties vraagt om slimme, ruimte-efficiënte mobiliteit.

Een duidelijke rol voor de fietser

Investeren in hoogwaardige fietsinfrastructuur – zoals doorfietsroutes, veilige kruisingen en ruime stallingen bij ov-stations – maakt het mogelijk om nieuwe woonwijken goed aan te sluiten zonder het wegennet verder te overbelasten. De fiets vergroot de actieradius van ov-knooppunten en versterkt projecten zoals de Oude Lijn (Leiden–Dordrecht). Zonder sterke fietsverbindingen blijft het potentieel van zulke investeringen onbenut.

Beheer en onderhoud

Het position paper van de provincie benadrukt dat beheer en onderhoud niet alleen moet gaan over het oplossen van achterstallig werk, maar ook over toekomstbestendigheid. Dat principe geldt net zo goed voor fietsinfrastructuur.
Wanneer bruggen, tunnels of wegen worden aangepakt, is dat hét moment om verbeteringen voor fietsers mee te nemen. Denk aan het verbreden van fietspaden, het toevoegen van een doorfietsroute of het veiliger inrichten van aansluitingen. Zulke aanpassingen zijn relatief kostenefficiënt als ze worden gecombineerd met gepland onderhoud.

Een voorbeeld dat wordt genoemd is het anders inrichten van rijstroken of middenbermen, zodat ruimte ontstaat voor een doorfietsroute. Dit laat zien dat toekomstgericht beheer niet altijd duurder hoeft te zijn – het vraagt vooral om integrale keuzes.

Uit het onderzoek van de Fietsersbond Drechtsteden bleek bijvoorbeeld dat verschillende bruggen worden gerenoveerd. Daar wordt echter geenszins rekening gehouden met de gewenste ontwikkeling in de modal split.

Minder hinder?

Zuid-Holland heeft een van de meest belaste infrastructuurnetwerken van Nederland. Werkzaamheden veroorzaken snel maatschappelijke schade. Investeren in hinderbeperking is daarom essentieel.
Ook hier biedt de fietser kansen. Tijdens grote onderhoudsprojecten kan een goed netwerk van veilige en aantrekkelijke fietsroutes een volwaardig alternatief vormen voor korte autoritten. Dat vraagt om tijdelijke voorzieningen, duidelijke communicatie en structurele aandacht voor fietscapaciteit bij omleidingen.
Als hinderbeperking serieus wordt genomen in beheerbudgetten, moet de fiets daar expliciet onderdeel van zijn. Dit kan, bij een goede uitvoering, zelfs leiden tot een blijvend gebruik van de fiets.

Economische kracht en weerbaarheid

De provincie benadrukt het belang van leveringszekerheid, economische kracht en strategische weerbaarheid. Grote infrastructuur – bruggen, tunnels, havens – is cruciaal voor goederenstromen en internationale verbindingen.
Maar ook hier speelt de fietser een belangrijke rol. In stedelijke regio’s zorgt een goed fietsnetwerk ervoor dat werknemers bedrijven, scholen, publieke voorzieningen en logistieke knooppunten efficiënt kunnen bereiken. Het verkleint de vervoersarmoede zonder extra druk op het hoofdwegennet.
Bovendien draagt fietsgebruik bij aan gezondheid, leefbaarheid en klimaatdoelen – factoren die steeds zwaarder wegen in economische vestigingskeuzes.

Slim investeren levert veel op

De financiële druk op het Mobiliteitsfonds is groot. Juist daarom is het van belang om te investeren in modaliteiten met een hoge maatschappelijke opbrengst per euro. Fietsinfrastructuur is relatief goedkoop in aanleg en beheer, terwijl de baten – minder congestie, gezondere bevolking, lagere uitstoot, ruimte-efficiëntie – veel effect hebben.
Als het afwegingskader alleen kijkt naar grote, kapitaalintensieve projecten en infrastructuur, dan dreigt de fietser onder de radar te verdwijnen. Dat zou een gemiste kans zijn.
Tegelijkertijd blijkt juist uit bijvoorbeeld Vlaanderen, waar fors wordt geïnvesteerd in de ‘fietsostrades, dat ook fietsinfrastructuur kapitaalintensief kan zijn en tegelijkertijd veel oplevert.

Geen mobiliteit zonder fietsers

De oproep van het provinciebestuur aan de Tweede Kamer is om bij de herprioritering niet uitsluitend binnen bestaande budgettaire kaders te denken, maar breder te kijken naar nationale opgaven zoals woningbouw, economische ontwikkeling en klimaatbestendigheid.
Vanuit de fietser bekeken is de conclusie helder: bereikbaarheid is meer dan asfalt en spoor. In een provincie waar ruimte schaars is en groei onvermijdelijk, is de fiets geen bijzaak – maar een essentieel onderdeel van het mobiliteitssysteem.
Wie toekomstbestendige keuzes wil maken in het Mobiliteitsfonds, kan de fiets niet negeren.

Steun

De Fietsersbond onderschrijft deze oproep van harte. Het sluit niet alleen aan bij de gevoelde noodzaak om meer aandacht aan de fietser te besteden. Het onderschijft ook de theorie van de Bicyle Oriented Development, waarbij de fietsers veel bijdragen aan de gewenste kwaliteit van Zuid-Holland.